Eğer yaşadığımız çağı Bakır Devri, Tunç Devri, Demir Devri gibi adlandırsaydık polimerler üretilmeye başlandığı andan itibaren bu devre Polimer Devri diyebilirdik. Polimerler çok sayıda molekül parçacığının birbirine bağlanması ile ortaya çıkan çok uzun zincirli moleküllerdir. Plastik de modern hayatımızın her yerinde karşılaştığımız sıklıkla kullandığımız ürünlerde kullanılan yapay olarak üretilen polimer bir malzemedir. Biraz plastiklerden bahsedelim:
Plastikler ısı ve elektrik yalıtkanlığı, kolay şekillendirilebilirmeleri, dayanıklı, esnek ve maliyetsiz olmaları sebebiyle tercih edilirler. Pek çok çeşidi olan plastikler termoplastik ve termoset olarak iki genel gruba ayrılır. Termoplastikler tekrar eritilip yeniden üretilebilir. Bazı termoplastik örnekleri şunlardır: polietilen, polipropilen, polivinil klorür, polistiren, naylon, polikarbonat. Termosetler ise tekrar eski hallerine döndürülemezler. Bazı termoset örnekleri şunlardır: vulkanize sentetik kauçuk, akrilikler, poliüretanlar, melamin, silikon, epoksiler.
Dünyada her yıl tonlarca üretilen plastikler doğaya karışamıyor ve kirliliğe neden oluyor. Tüketip attığımız plastikler, çöp adaları oluşturuyor, deniz yaşamına zarar veriyor. Buna çözüm olarak; geri dönüşüm yapıyoruz ve doğada çözünebilir çevre dostu plastikler üretiyoruz. Geri dönüşüm; sürdürülebilir hammadde kaynağı sağlamak, çöp sebebiyle oluşan alan problemini azaltmak, daha az enerji harcamak, çevre dostu olmak ve bazı insanlar için geçim kaynağı oluşturmak gibi sebeplerle günümüzde gittikçe önem kazanmakta.
Gelin geri dönüştürülmesi bu kadar fayda sağlayan plastik nasıl geri dönüştürülüyor inceleyelim:
1-Toplama:
Plastik geri dönüşümünün bu evresi pek çok insanın toplayıcılık yoluyla geri dönüşümden geçim kayağı oluşturmasına olanak tanıyor. Plastikler; plastik poşet, ambalaj plastiği, plastik şişeler gibi insanların kullanımdan sonra çöpe veya geri dönüşüme attığı plastikler ya da büyük endüstriyel plastikler olarak geri dönüşüme kazandırılabilir. Bu plastikler belli bir yerde toplanıp sonrasında geri dönüşüme kazandırılacağından çöplerden dolayı oluşan alan kaybını azaltır.
2-Sınıflandırma:
Her plastik parça yapısına ve tipine göre ayrılır. Sınıflandırma elle veya farklı türdeki plastikleri tanıyan makineler ile yapılır. Sınıflandırma makineleri plastikleri tanımak ve yüksek miktarda olan plastikleri ayırmak için kullanılır. Gelişmiş sınıflandırma makineleri, bir polimerin benzersiz imzasını tanıyabilen kızılötesi, x-ışını veya diğer son teknoloji sensörleri kullanır. Bu makineler ayrıca bazı renkleri diğerlerinden ayırt edebileden sensörlerle renkleri algılayarak ayırabiliyor.
En sık olarak geri dönüştürülen plastikler arasında PET (polietilen tereftalat), HDPE (yüksek yoğunluklu polietilen), PP (polipropilen) ve PVC (polivinil klorür) bulunur.
3-Parçalama:
Bir sonraki adımda, plastik atıkların daha fazla işleme ve daha kolay kullanım için daha küçük boyutlara indirgenir. Plastiklerin boyut küçültülmesi işlemi genellikle, öğütücüler, kırıcılar, eziciler ve parçalıyıcılar tarafından gerçekleştirilir.
4-Temizleme:
Plastik atıkların daha kaliteli ürünler verebilmesi için etiket, yapıştırıcı, kir gibi yabancı maddelerin temizlenmesi gerekir. Yıkayıcılar ve su banyoları veya tankları, kirleri ve malzemenin yüzeyine yapışmış etiketleri çıkarmak için plastik parçaların üzerine sürekli olarak sıcak su püskürterek kirletici maddeleri temizlemek için kullanılır. Temizlik ve ayırmayı iyileştirmek için kimyasal maddeler, deterjanlar, dezenfektanlar veya diğer ürünler eklenebilir. Sonrasında temizlenen plastik parçaları kurutmak için yeterli olan bir ısıya tabi tutulur. Bu aşama bazı tesislerde parçalamadan öncedir.
5-Eritme ve Pelet haline getirme:
Temizlenmiş, kurutulmuş ve parçalanma işleminden geçmiş plastikler eritilip direk yeni bir şekle dönüştürülebilir veya granül hale getirilebilirler. Genellikle, plastik parçalar daha sonra, ekstrüzyon yöntemiyle plastik peletler haline getirilir.Bu durumda, plastik peletler yeniden kullanıma hazırdır veya yeni plastik ürünlere dönüştürülebilir. Pelet formunda plastikler plastik imalat şirketlerine taşınarak yeniden plastik üretimine dahil edilir.
Bütün bu süreç bittikten sonra fabrikalarda geri dönüştürülen plastikten sera örtüsü, marley, elyaf ve dolgu malzemesi, deterjan şişeleri, atık su boruları ve çeşitli oyuncak ve kırtasiye malzemesi gibi ürünler elde edilir.
