Endüstri Mühendisleri birçok sektörde ve birçok alanda yer alabilirler. “Bizler başarılı olmak için neler yapabiliriz? Sektörde kendimizi nerelerde görebiliriz?” gibi soruların cevabını bulmak için başarılı Endüstri Mühendislerinin hayatlarından, kariyerlerinden ve başarılarından ilham alabiliriz. Bu sayede kendi yolumuzu çizerken kafamızı kurcalayan soruların yanıtlarını bulabiliriz.
Lillian Moller Gilbreth
1878 yılında Oakland, California’da dünyaya gelen Lillian Moller Gilbreth ilk kadın mühendislerden biridir. Kesinliği olmasa da ilk gerçek Endüstriyel/Örgütsel Psikolog olduğu bilinmektedir ve eşiyle beraber Endüstri Mühendisliğinin öncüleri olarak, zaman ve hareket etüdü ile ilgilendiler. Başarılı bir mühendis olan Lillian Moller Gilbreth, ABD başkanı olan 5 kişiye (Hoover, Roosevelt, Eisenhower, Kennedy ve Johnson) savaş ve savunma alanlarında danışmanlık yaptı. University of California, Berkeley’den 1900 yılında lisans, 1902 yılında ise yüksek lisanstan mezun oldu. 1915 yılında ise Brown Üniversitesi’nde doktorasını tamamladı ve bu Endüstriyel Psikoloji için verilen ilk dereceydi. Aynı zamanda da psikoloji ile bilimsel yönetimi sentezleyen ilk Amerikalı mühendis oldu. Lillian Gilbreth, insana verilen değeri, psikolojik durumunu ve verimli çalışabilmesi için gereken motivasyonun sağlanması gerektiğini savunarak Endüstri Mühendisliğine insan unsurunu getirdi. Jhonson & Jhonson ve Macys gibi birçok ünlü şirkete yönetim departmanlarına da destek verdi ve birçok alanda kitap/makale yazdı.
Tim Cook
1 Kasım 1960 tarihinde Amerika’nın Alabama eyaletinde dünyaya gelen Tim Cook’un asıl adı Timothy Donald Cook’tur. Robertsdale Lisesi’nden mezun olduktan sonra 1982 yılında Auburn Üniversitesinde Endüstri Mühendisliği bölümünü derece ile bitirdi. 1988 yılında Duke Üniversitesi’nde MBA (Master Business Administration) eğitimini de tamamlayarak Integrated Electronics şirketinde şef operasyon sorumlusu olarak çalışmaya başladı. Ardından Compaq şirketinde kurumsal malzemelerden sorumlu Genel Müdür Yardımcısı olarak görev yaptı. O yıllarda henüz Microsoft Windows bilinmiyorken IBM piyasanın bilişim devi olarak tanınıyordu ve Tim Cook IBM’nin kişisel bilgisayar bölümünde Kuzey Amerika Lojistiğinden sorumlu müdür olarak 12 yıl görev yaptı. 1996 yılında MS hastalığı teşhisi koyuldu ve Tim Cook hayata bakış açısının bu dönemlerde çok değiştiğini söyledi. Ancak birkaç yıl sonra teşhisin yanlış olduğu ortaya çıktı ve Tim Cook IBM’den ayrılarak Compaq isimli PC üreticisi olan bir şirkette başkan yardımcısı oldu. Bir süre burada görev yaptıktan sonra Steve Jobs’un kendisini keşfetmesiyle birlikte Apple şirketinde operasyonlardan sorumlu kıdemli başkan yardımcısı olarak görev yapmaya başladı. Üstelik Apple o yıllarda tüm sektörler arasında alay konusu olmuştu. Tim Cook kariyerinin bu aşamasında beynine göre değil, sezgilerine göre hareket ederek bir seçim yaptığını söyledi. Tim ilk olarak Apple’ın fabrikalarını ve depolarını kapattı ve bunları sözleşmeli olarak üreticilerle değiştirerek cihazların daha fazla miktarlarda üretilebilmesini ve teslimatın da hızlanabilmesini sağladı. Zaman geçtikçe şirket için ciddi değişimler yapan Cook, her zaman süt ürünleri mantığı ile ürün üretilmesi gerektiğini, yani gündemi yakalayamayan ve zamanı geçmiş ürünlerin artık üretimden kalkması gerektiğini savundu. Şirket içinde acımasız ve hesap soran bir tavrı olmakla beraber istediği sonucu alana kadar toplantıları uzatırdı. 2007 yılında iPhone tanıtıldıktan sonra Cook operasyon müdürü olarak görevinde yükseldi. 2009 yılında Steve Jobs’un hastalığı üzerine şirketin geçici CEO’su olarak görev yaptı. Aynı yıl içerisinde durumu kötüleşen Jobs için karaciğerinin bir kısmını vermeyi teklif etse de Jobs bu teklifi kabul etmedi. 2011 yılında da Apple’ın yeni CEO’su olarak görevine başladı. O günden beri hala bu görevine devam eden Cook, Jobs öldükten sonra şirketin önündeki bayrakları yarıya indirerek ona olan bağlılığını ve saygısını gösterdi.
Gülsüm Azeri
1951 yılında Sakarya’da doğan Gülsüm Azeri Robert Kolej’inde okuduktan sonra Boğaziçi Üniversitesi’nde Kimya Mühendisliği bölümünde lisans, Endüstri Mühendisliği bölümünde yüksek lisans eğitimini tamamladı. Aldığı eğitimler sayesinde ileri derecede İngilizce ve Almanca konuşmaktadır. 1994 yılında çalışmaya başladığı Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş.’de Kimyasallar Grup Başkanlığı, Cam Ev Eşyası Grup Başkanlığı, Düz Cam Grup Başkanlığı görevlerinde çalıştı ve Şişecam İcra Komitesi üyeliğini de sürdürdü. Kariyerinde 160 ülkeye ihracat yapan Gülsüm Azeri; Türkiye, Bulgaristan, Rusya ve Mısırda büyük ölçekli 15 üretim tesisinin yapımını başlatarak sonuçlandırdı. Aynı zamanda da Fransa, İtalya, Belçika ve ABD’de alanlarında lider firmalarla iş ortaklıkları yaparak başarısını sürdürdü. 2004-2008 yılları arasında Avrupa Cam Federasyonu Cam Ev Eşyası Komitesi başkanlığı, 2009-2011 yılları arasında ise “Glass For Europe’ta”Yönetim Kurulu Üyeliği yaptı. Fortune dergisinin araştırmasına göre Türkiye’de en güçlü 10 iş kadını arasına giren Gülsüm Azeri, İstanbul Sanayii Odası (ISO) Yönetim Kurulu Üyeliği, ISO Meclis Üyeliği, ISO Meslek Komitesi Başkanlığı, TİM Yürütme Kurulu Üyeliği, Toprak ve Çimento Ürünleri İhracatçılar Birliği Başkanlığı, DEİK Yönetim Kurulu Üyeliği ve İcra Kurulu Üyeliği yaptı. 2005-2011 yılları arasında Başbakanlık Etik Kurulu’nda özel sektörü temsil etti ve 2011-2013 yılları arasında Türk Hava Yolları Yönetim Kurulu Üyeliği yaptı. 2017 yılında Ekonomist Dergisi tarafından yapılan “Türkiye’nin En Güçlü Kadın CEO’ları” listesinde en üst sırada yer alan Azeri şu anda OMV Gaz ve Enerji Holding A.Ş. Yönetim Kurulu Üyeliği ve İcra Komitesi Başkanlığı ile OMV Petrol Ofisi Holding A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanlığı görevlerini ve OMV Petrol Ofisi A.Ş. Yönetim Kurulu Üyeliği ve İcra Komitesi Başkanlığı görevlerini yürütmektedir.
Hafize Gaye Erkan
‘Müthiş Türk Kızı’ olarak bilinen Hafize Gaye Erkan 1982 yılında doğdu. Üniversite sınavına girdiği yıl Türkiye 26.’sı olarak Boğaziçi Üniversitesi Endüstri Mühendisliğini kazandı ve rekor bir ortalamayla bitirdi. Aralarında Stanford, Princeton, Boston, Cornell, California’nın olduğu dokuz üniversiteden burs teklifi alan Erkan, tercihini Princeton’dan yana kullandı. Her yıl sadece iki kişiye verilen ‘Onursal doktora’ bursu karşılığında bir ev, ayda 3 bin 200 dolar cep harçlığı ve ABD Ulusal Bilim Vakfı’ndan araştırmaları için sınırsız bütçe imkanına sahip olan Erkan, doktora eğitimine Finans Mühendisliğini tercih ederek devam etti. 246 yıllık geçmişi olan ve birçok başarılı ismi mezun eden Princeton Üniversite tarihinde normal şartlarda iki yıl süren ve 12 dersten oluşan doktora programını 1 yılda bitiren ilk isim oldu. Bu durumu değerlendiren üniversite mezuniyet sistemini değiştirdi ve mezuniyet zorunluluğunu iki yıldan bir yıla indirdi. Bu başarısının ardından ABD’nin ‘en genç finans profesörü’ unvanını alan Hafize Gaye Erkan’a 2014 yılında Firs Republic Bank şirketinden iş teklifi geldi. İş teklifini kabul eden Erkan ABD’nin Finans Devi unvanına sahip olan bu bankada Kıdemli Başkan Yardımcılığı, Yatırım Bölüm Başkanlığı ve Risk Yönetim Eş Başkanlığı unvanlarına sahip oldu.
İzzet Karaca
1954 yılında İstanbul’da doğan İzzet Karaca 1977 yılında Boğaziçi Üniversitesi’nde Endüstri Mühendisliği bölümünü bitirdi. 1985 yılına kadar Koç Holding AR-GE Bölümünde Proje Müdürü olarak çalıştı ve ardından 1988 yılına kadar Otosan Sistem-Organizasyon Departman Müdürü olarak görev yaptı. 1988 yılında bu görevinden ayrılarak 1991 yılına kadar Unilever Almanya International Audit Grup Müdürlüğü yaptı. Ardından 1991-1994 yılları arasında Lever Europe Kişisel Bakım Ürünleri Lojistik Müdürlüğü, Lever Almanya Lojistik ve Ticaret Müdürlüğü ve Mannheim Fabrikası Ticaret Müdürlüğü görevlerinde bulundu. 1994 yılında Algida Türkiye Ticaret Direktörlüğü görevine başladı ve 1997 yılında ayrılarak Unilever Baltıklar’da Genel Müdürlük görevini yaptıktan sonra 1998 yılında Algida Türkiye Genel Müdürü olarak göreve başladı. 2002 yılına kadar bu görevine devam eden İzzet Karaca 2002 yılında Unilever Türkiye CEO’luk görevine başladı ve 2009 yılından itibaren bu görevine ilave olarak bölgedeki 12 ülkeden sorumlu başkan yardımcısı olarak Unilever Asya, Afrika ve Doğu Avrupa Bölgesi Yönetim Kurulunda görev yapmaya başladı. 2013 yılında istifa eden Karaca aynı zamanda “Yeni CEO Sensin” isimli kitabı yazarak deneyimlerini insanlara aktardı. Bir röportajında “Her geçen günün önemi var. Geleceği düşünürken bunu bilmeli her genç. Ders ortalaması kötü olmamalı ama tam puan da olmak zorunda değil. Çünkü aynı zamanda sosyal olmak da çok önemli. Dünyayı takip etmeli, ne istediğini bilmeli. Bunları kitapta farklı başlıklarla ayrıntılı anlattım. Lisan öğrenmek değerli gençler için. İngilizce şart, Çince ve Rusça öğrenmek de farklılık yakalamaları için olabilir.” diyerek CEO olmak isteyen insanlara tavsiyede bulundu.
Kaynakça;
https://www.wikipedia.org/
https://www.hurriyet.com.tr/
